آرشیو پزشکی

          پی اچ پی نیوک
       مغز و اعصاب
       گوش و حلق
       مطلب آموزشی
       اورولوژی
       کودکان
       دیابت
       داخلی جراحی
       کتاب پزشکی
       بیماری و درمان
       هپاتیت
       قلب و عروق
       فوریتهای پزشکی
       تغذیه
       تیروئید
       ویدیوها
       اطلس رنگي
       ایدز
       اخبار پزشکی
       نسخه و دارو
       دهان و دندان
       دیکشنری
       زنان و زایمان
       پوست و مو
       اعصاب و روان
       بهداشت جامعه
       بهداشت
       ژنتیک
       جراحی پلاستیک
       آزمایشات
       طب سنتی
       اصطلاحات پزشکي
       اختلالات چشمی
       هومیوپاتی

 آلرژی های چشمی

برای اکثر مردم بهار فصلی زیبا و دلپذیر است. اما اگر هربار که این فصل فرا می رسد دچار خارش و اشکریزش شوید و دیگران مرتباً از شما بپرسند که چرا چشمتان قرمز شده است احتمالاً بهار برایتان چندان خوشایند نخواهد بود.

آلرژی های چشمی یکی از شایعترین علت های مراجعه به چشم پزشک است بطور متوسط از هر 10 تا 15 نفر یک نفر در طول عمر خود دچار علائم حساسیت های چشمی می شود. علائم آلرژی چشمی در افراد مختلف متفاوت است و طیف وسیعی از علائم از سوزش و خارش خفیف تا علائم شدید و آزار دهنده و گاه خطرناک را در برمی گیرد. به علاوه، حساسیت های چشمی اغلب با سایر علائم آلرژی مثل تب یونجه (آبریزش از بینی) و حساسیت های پوستی (مثل درماتیت آتوپیک) همرا است. گرده گل ها و گیاهان، مو و کرک و پر حیوانات، داروها و لوازم آرایش نقش اساسی را در ایجاد آلرژی چشمی دارند. البته گاهی اوقات هم تحریک چشم ناشی از مواد محرک (مثل دود سیگار یا گرد و غبار) علائمی ایجاد می کند که با آلرژی چشمی اشتباه می شود.

چرا چشم درگیر واکنش های آلرژیک می شود؟

چشم دریچه ای به جهان خارج است. وقتی چشم ها باز هستند ملتحمه در تماس مستقیم با مواد حساسیت زای موجود در هواست. ملتحمه که بافت پوششی مخاطی قسمت جلوی کره چشم و سطح داخلی پلک هاست یک سد دفاعی در برابر محیط خارج است. در ملتحمه تعداد زیادی رگ، سلول های ایمنی و مواد دفاعی وجود دارد که باعث حفاظت لایه های داخلی تر کره چشم در برابر عفونت ها و عوامل بیگانه می شود. به علاوه اشک چشم نیز دارای سلول ها و عوامل ایمنی می باشد که به دفاع در برابر عوامل خارجی کمک می کند بنابراین بسیاری از واکنش های دفاعی در جلوی کره چشم در سطح ملتحمه اتفاق می افتد. هرگاه کنترل طبیعی این واکنش های دفاعی به هم بخورد و یا واکنش های دفاعی به جای عوامل بیگانه در برابر عوامل خودی اتفاق بیافتد واکنش های حساسیتی ایجاد می شود. مهمترین عوامل ایجاد واکنش های حساسیتی ماده ای به نام "هیستامین" است که از گروهی از سلول های ایمنی به نام "ماست سل ها" می شود. هیستامین باعث ایجاد خارش می شود. به علاوه هیستامین موجب گشاد شدن رگ های موجود در ملتحمه می شود و همین امر باعث می شود که چشم قرمز به نظر برسد. البته به جز هیستامین مواد دیگری نیز می توانند در واکنش های آلرژیک دخیل باشند اما هیستامین مهمترین واسطه ایجاد علائم حساسیت است.

چه افرادی بیشتر درگیر حساسیت چشمی می شوند؟

اصولاً واکنش های حساسیتی در افراد جوان (سن زیر 30 سال) شایع تر است. به علاوه احتمال بروز آلرژی در کسانی که سابقه حساسیت قبلی داشته اند و یا در خانواده آن ها بیماری های آلرژیک وجود دارد بیشتر است. بخصوص افرادی که آلرژی هایی از نوع تب یونجه (آبریزش از بینی حساسیتی) یا آلرژی پوستی (درماتیت آتوپیک) دارند بسیار مستعد ابتلا به حساسیت های چشمی هستند.

آلرژی چشمی چه علامت هایی ایجاد می کند؟

همانطور که گفته شد واسطه اصلی ایجاد علائم آلرژی هیستامین است. ترشح هیستامین در ملتحمه باعث بروز خارش، سوزش و اشکریزش می شود. همچنین هیستامین با گشاد کردن رگ ها باعث می شود که چشم قرمز و پرخون بنظر برسد. به علاوه این ماده موجب می شود که مقداری مایع از رگ ها به داخل بافت ملتحمه و پلک نشست کند در این حالت تورم پلک ایجاد می شود. ممکن است پلک ها آنقدر متورم شوند که فرد حتی نتواند چشم هایش را باز کند. تجمع مایع در ملتحمه باعث می شود که ملتحمه ظاهر آبی پیدا کند، به علاوه گاهی اوقات تجمع مایع در ملتحمه آنقدر زیاد است که ملتحمه از سطح چشم فاصله می گیرد و از داخل شکاف پلکی بیرون می زند و شبیه یک کهیر یا تاول بزرگی می شود. گاهی اوقات بخصوص وقتی قرنیه نیز درگیر حساسیت شده باشد حساسیت به نور ایجاد می شود.

آلرژی چشمی معمولاً هر دو چشم را درگیر می کند، اما گاهی علائم حساسیت فقط در یک چشم بروز می کند، بخصوص وقتی که یک ذره حساسیت زا وارد چشم شود و فرد چشم مبتلا را بخاراند ممکن است شدت علائم در این چشم خیلی بیشتر از چشم مقابل باشد.

انواع بیماری های آلرژیک چشمی

ورم ملتحمه آلرژیک  (Allergic conjunctivitis)

 نکته
 
 
مالیدن چشمی که می خارد یک واکنش طبیعی است اما مالیدن چشم ها باعث آزاد شدن مقادیر بیشتر هیستامین و سایر واسطه های آلرژی می شود و در نتیجه موجب بدتر شدن علائم حساسیت می گردد. پس سعی کنید تا جایی که امکان دارد چشم ها را نمالید.
 

ورم ملتحمه یا کنژتکتیوبت شایع ترین شکل حساسیت چشمی است. این بیماری اغلب در اثر حساسیت به گرده گل ها و گیاهان ایجاد می شود، به همین علت در فصل بهار شایع تر است؛ اما در افرادی که به گرد و خاک خانگی، کپک ها، مو و پر حیوانات یا مواد شیمیایی یا داروهای خاص حساسیت دارند ممکن است علائم حساسیت در هر فصلی از سال ایجاد شود. کنژنکتیوبت آلرژیک فصلی اغلب با آبریزش از بینی همراه است. علائم مهم کنژتکتیویت آلرژیک عبارتند از: خارش و سوزش و قرمزی چشم ها، اشکریزش و ترشحات آبکی و تورم پلک و ملتحمه. از آنجا که اکثر علائم حاد بیماری ناشی از آزاد شدن هیستامین در بافت ملتحمه است، درمان انتخابی این علائم استفاده از قطره های چشمی آنتی هیستامین است جهت پیشگیری از بروز این علائم می توان از قطره های پایدار کننده ماست سل ها استفاده کرد (در مورد این داروها در زیر توضیح خواهیم داد). همچنین در موارد حساسیت خیلی شدید می توان با نظر چشم پزشک از قطره های استروئیدی برای مدت کوتاهی استفاده کرد. شربت ها و قرص های آنتی هیستامین معمولاً روی علائم چشمی بیمار چندان مؤثر نیستند اما برای کنترل آبریزش از بینی و علائم پوستی حساسیت بکار می روند.

مالیدن چشمی که می خارد یک واکنش طبیعی است اما مالیدن چشم ها باعث آزاد شدن مقادیر بیشتر هیستامین و سایر واسطه های آلرژی می شود و در نتیجه موجب بدتر شدن علائم حساسیت می گردد. پس سعی کنید تا جایی که امکان دارد چشم ها را نمالید.

ورم ملتحمه همراه با درماتیت آتوپیک (Atopic dermatitis)

 درماتیت آتوپیک نوعی حساسیت شدید پوستی است که با خارش شدید همراه است و اغلب در بچه ها و نوجوانان تظاهر می کند. علائم چشمی این بیماری معمولاً نوجوانان و جوانان بخصوص پسرها را درگیر می کند. علامت چشمی اصلی این بیماری خارش شدید و قرمزی پلک هاست. چشم ها ترشحات فراوان دارند و پلک ها حالت پوسته پوسته و دلمه بسته پیدا می کنند. پلک ها ضخیم و سفت می شوند گاهی حساسیت به نور ایجاد می شود. این بیماری در صورت درمان نامناسب به علت خارش مزمن و خراش مکرر سطح قرنیه توسط سطح ناهموار پلک ها، باعث ایجاد لک قرنیه و تاری دید می گردد.

گاهی اوقات مصرف برخی مواد غذایی حساسیت زا مثل تخم مرغ، آجیل، توت فرنگی، گوجه فرنگی، بادنجان، ادویه ها، شیر و ماهی ممکن است باعث بدتر شدن علائم پوستی و چشمی درماتیت آتوپیک شود. در این حالت حذف این مواد از رژیم غذایی به کنترل بیماری کمک می کند. به علاوه مواد حساسیت زای موجود در هوا مثل گرد و خاک خانگی، کپک ها، مو و پرز حیوانات نیز می تواند باعث شدیدتر شدن علائم در افراد مبتلا شود.

پایه اصلی درمان این بیماری استفاده از آنتی هیستامین های خوراکی قوی است برای کنترل خارش است. استفاده از قطره های آنتی هیستامین، قطره های پایدار کننده ماست سل ها و در موارد شدید دوره های کوتاه مدت قطره های استروئیدی می تواند به کنترل علائم چشمی کمک کند.

گاهی اوقات یک عفونت میکروبی پلک ها در زمینه درماتیت آتوپیک ایجاد می شود که باعث بدتر شدن خارش و سایر علائم چشمی می شود. در این حالت درمان عفونت با استفاده از قطره ها و پمادهای آنتی بیوتیک و شستشوی مکرر پلک ها می تواند به رفع عفونت و بهتر شدن علائم کمک کند.

علائم چشمی درماتیت آتوپیک ممکن است فرد را سال ها درگیر کند. به علاوه در افراد مبتلا به این بیماری احتمال ایجاد آب مروارید (کاتاراکت) و لک قرنیه بیشتر از افراد عادی است به همین دلایل این افراد باید مرتباً تحت نظر چشم پزشک باشند.

کراتوکنژنکتیویت بهاره (Vernal Keratoconjunctivitis)

کراتوکنژنکتیویت (التهاب ملتحمه و قرنیه) بهاره بیماری ناشایعی است که اغلب در مناطق روستایی گرمسیر و در نوجوانان، بخصوص پسرها اتفاق می افتد و قبل از 20 سالگی به تدریج بهبود می یابد. بیماری معمولاً از اواسط بهار که هوا رو به گرمی می رود شروع می شود و پس از 3-2 ماه کم کم برطرف می شود و در سال بعد مجدداً عود می کند.

در این بیماری چشم ها خارش شدید پیدا می کند و پلک ها متورم و سنگین می شوند (گاهی به همین علت فرد ظاهر خواب آلوده پیدا می کند). ممکن است حساسیت به نور ایجاد گردد. معمولاً ترشحات شیری رنگ چسبناک در گوشه چشم ها جمع می شود. در پشت پلک بالایی ظاهر سنگ فرشی ایجاد می شود (این منظره در معاینه، با میکروسکوپ چشم پزشکی به راحتی با برگرداندن پلک قابل مشاهده است) همچنین به علت تجمع سلول های التهابی در ملتحمه ممکن است لکه های سفیدرنگی در ملتحمه و دور قرنیه دیده شود. گاهی اوقات در این بیماران بافت ملتحمه در اطراف قرنیه حالت برجسته و پشته پشته یدا می کند.

کراتوکنژنکتیویت ها بهاره می تواند به علت خارش مکرر باعث ایجاد خراش و لک قرنیه شود. مؤثرترین درمان این بیماری استفاده از قطره های استروئید چشمی (برای مدت کوتاه و زیر نظر چشم پزشک) است. می توان برای کمک به کنترل بیماری و جلوگیری از عود آن از قطره های پایدار کننده ماست سل ها و قطره های آنتی هیستامین موضعی نیز استفاده کرد. استفاده از عینک های آفتابی با شیشه بزرگ و دسته های ضخیم (که از ورود گرد و خاک به چشم جلوگیری می کند) می تواند به کنترل بیماری کمک کند. همچنین استفاده از کمپرس آب سرد و خنک کردن محل زندگی می تواند تا حدی علائم را تسکین بخشد.

حساسین ناشی از لنز تماسی (کنتاکت لنز)

هر جسم خارجی که بصورت مزمن با ملتحمه و سطح داخلی پلک در تماس باشد می تواند باعث بروز حساسیت شود. در مورد لنز تماسی خود لنز، رسوبات پروتئینی ایجاد شده بر روی لنز و محلول های تمیز کننده لنز (بخصوص مواد نگهدارنده موجود در محلول) می تواند موجب ایجاد حساسیت شود. خوابیدن با لنز تماسی احتمال ایجاد حساسیت را شدیداً افزایش می دهد.

حساسیت به لنز تماسی معمولاً بصورت قرمزی و خارش چشم و ایجاد ترشحات فراوان و غلیظ بروز می کند. بعلاوه معمولاً در سطح خلفی پشت پلک فوقانی حالت پشته پشته ایجاد می شود (این پشته ها در حقیقت برجستگی های طبیعی ملتحمه هستند که پاپیلا نام دارند و در اثر حساسیت بصورت غیر طبیعی بزرگ و برجسته می شوند)

مؤثرترین درمان این نوع حساسیت توقف استفاده از لنز تماسی است. معمولاً قرمزی و خارش چشم چند روز تا چند هفته پس از توقف استفاده از لنز بهبود می یابد اما برطرف شدن برجستگی های پشت پلک (پاپیلاها) ممکن است چندین ماه طول بکشد. در صورتیکه نتوان از عینک یا روش های دیگر برای اصلاح دید استفاده کرد و فرد ناچار به استفاده از لنز باشد تغییر نوع لنز، تمیز کردن مکرر لنز و شیسشوی کامل رسوبات پروتئینی و سپس آبکشی دقیق با آب مقطر و یا استفاده از لنزهایی که به صورت روزانه تعویض می شوند ممکن است به بهبود این عارضه کمک کند.

به علاوه ممکن است لازم باشد قطره های چشمی پایدار کننده ماست سل ها تا چند ماه در این افراد مصرف شود. (در موقع استفاده از قطره باید لنز تماسی را از چشم خارج کرد)

حساسیت های پلک

حساسیت های پلک اغلب نوعی واکنش حساسیتی ویروس است که در اثر برخورد مستقیم با یک ماده آلرژی زای خاص ایجاد می شود. این عارضه معمولاً در اثر تماس با مواد شوینده یا مواد آرایشی اتفاق می افتد و به همین دلیل در خانم ها شایع تر است. (لاک ناخن در صورت مالیدن دست ها به چشم می تواند این عارضه را ایجاد کند).

علائم این نوع حساسیت معمولاً 24 تا 48 ساعت پس از برخورد با ماده آلرژی زا اتفاق می افتد. معمولاً پلک ها دچار خارش شدید و قرمزی می شود، ممکن است جوش های ریز آبکی روی پلک ها ایجاد شود گاهی ملتحمه نیز قرمز می شود. درصورتیکه فرد بطور مکرر با ماده آلرژی زا در تماس باشد پوست پلک ها ضخیم شده حالت چرمی پیدا می کند و پلک کلفت می شود.

بهترین درمان این عارضه شناسایی ماده مولد حساسیت و پرهیز از آن است. در موارد حاد شدید استفاده از یک پماد چشمی استروئیدی ملایم برای مدت چند روز می تواند به کنترل علائم کمک کند. درصورتیکه عفونت میکروبی به ضایعه حساسیتی پلک اضافه شود لازم است عفونت با داروهای آنتی بیوتیکی درمان شود.

چه بیماری هایی با آلرژی چشمی اشتباه می شوند؟

 نکته
 
 
بطور کلی در مواردیکه علائم آلرژی شدیدتر از معمول است یا علائم به اقدامات معمول برطرف نمی شود لازم است حتماً معاینه چشم پزشکی انجام شود چون برخی از بیماری های جدی چشمی می تواند در ابتدا تظاهراتی مشابه آلرژی داشته باشد.
 

بسیاری از بیماری های چشمی می توانند با آلرژی اشتباه شوند. شایعترین این بیماری ها عبارتند از:

خشکی چشم: معمولاً باعث ایجاد سوزش چشم ها و احساس وجود شن ریزه در چشم می شود. در این بیماری خارش چشم کمتر از بیماری های آلرژیک است. بعلاوه خشکی چشم معمولاً افراد مسن را مبتلا می کند در حالیکه آلرژی در افراد جوانتر اتفاق می افتد. یک نکته مهم آن است که داروهای آنتی هیستامین که برای کنترل علائم آلرژی مصرف می شوند می توانند خشکی چشم را بدتر کنند.

انسداد مجرای اشکی: در این بیماری نیز به علت بسته شدن مجرای اشکی چشم ها دچار اشکریزش می شود اما بر خلاف بیماری های آلرژیک در این حالت معمولاً خارش وجود ندارد. این بیماری نیز در افراد مسن تر شایع تر است.

ورم ملتحمه عفونی: ورم ملتحمه عفونی ناشی از بیماری ها و ویروس ها می تواند علائمی شبیه آلرژی چشمی ایجاد کند. تشخیص ورم ملتحمه عفونی از آلرژی چشمی مهم است چون ورم ملتحمه عفونی بخصوص نوع ویروسی آن، شدیداً واگیردار است و می تواند اطرافیان را مبتلا کند.

بطور کلی در مواردیکه علائم آلرژی شدیدتر از معمول است یا علائم به اقدامات معمول برطرف نمی شود لازم است حتماً معاینه چشم پزشکی انجام شود چون برخی از بیماری های جدی چشمی می تواند در ابتدا تظاهراتی مشابه آلرژی داشته باشد.

آلرژی چشمی چگونه درمان می شود؟

پرهیز از عامل حساسیت زا: در مواردیکه بتوان ماده مسؤول ایجاد آلرژی را شناسایی کرد، بهترین و مؤثرترین درمان پرهیز از تماس با این ماده است.
پاکسازی و بهبود محیط زندگی: تمیز نگه داشتن خانه به منظور به حداقل رساندن گرد و غبار، پرهیز از نگه داری حیوانات خانگی، حفظ رطوبت مناسب در هوا و خنک کردن هوای منزل و استفاده از صافی های جذب کننده غبار می تواند به کنترل علائم آلرژی کمک کند.
پرهیز از خاراندن چشم ها
استفاده از کمپرس سرد: کمپرس سرد باعث کم شدن تحریک چشم ها و احساس خارش می شود و معمولاً اثر تسکین دهنده دارد.
استفاده از داروهای مناسب
آلرژی درمانی: در موارد خاص ممکن است بتوان با روش هایی مثل تلقیح ماده آلرژی زا و افزایش تدریجی مقدار آن، واکنش دستگاه ایمنی بدن به یک ماده خاص را تغییر داد و مانع بروز علائم آلرژی در فرد مبتلا گردید. البته این روش پرهزینه و وقتگیر است و در بسیاری موارد امکان پذیر نمی باشد.
چه داروهایی در درمان آلرژی چشمی به کار می روند ؟

قطره اشک مصنوعی

قطره اشک مصنوعی گرچه اثر مستقیمی در درمان آلرژی ندارد، اما استفاده از آن باعث رقیق شدن مواد آلرژی زا تجمع یافته در چشم می شود، به علاوه تا حدی از چسبیدن مواد آلرژی زا  به سطح ملتحمه جلوگیری می کند و عملکرد دفاعی لایه اشک را بهبود می بخشد. استفاده از این قطره ها به عنوان درمان کمکی بخصوص در افرادی که علاوه بر آلرژی زمینه خشکی چشم دارند گاه اثرات مفید شگفت آوری دارد.

قطره های آنتی هیستامین و دکونژستانت (ضد احتقان)

 نکته
 
 
به هیچ وجه از قطره های آنتی هیستامین و دکنونژستانت نظیر قطره نفازولین + آنتازولین بیش از یکی دو هفته بصورت متوالی استفاده نکنید زیر مصرف طولانی مدت این قطره ها خود می تواند باعث تحریک و قرمزی چشم شود و حتی ممکن است در اثر عدم مصرف قطره چشم شدیداً قرمز شود.
 

قطره های آنتی هیستامین اثر هیستامین در ملتحمه را خنثی می کنند و باعث کاهش خارش چشم ها می شوند، اما روی تورم و قرمزی اثر چندانی ندارند. قطره های آنتی هیستامین دو مزیت عمده نسبت به اشکال خوراکی آنتی هیستامین دارند: اولاً این قطره ها سریعتر از قرص و شربت اثر می کنند. ثانیاً مصرف دارو به صورت قطره کمتر از مصرف خوراکی باعث ایجاد خشکی چشم می شود.

قطره های دکونژستانت قرمزی چشم را کم می کنند و در نتیجه ظاهر فرد بهبود پیدا می کند اما این قطره ها اثری روی خارش ندارند. این داروها باعث تنگ شدن رگ های ملتحمه می شوند و در نتیجه قرمزی چشم کم می شود. البته در صورت مصرف طولانی مدت خود این قطره ها می توانند باعث تحریک و قرمزی چشم شوند. بعلاوه پس از چند روز مصرف مداوم چشم اصطلاحاً به این قطره ها عادت می کند و قطره بی اثر می شود و حتی ممکن است در اثر عدم مصرف قطره چشم شدیداً قرمز شود. بنابراین به هیچ وجه نباید این قطره ها را بیش از یکی دو هفته بصورت متوالی استفاده کرد. مصرف قطره های دکونژستانت در افراد مبتلا به آب سیاه (گلوکوم) ممکن است خطرناک باشد. بنابراین این افراد هرگز نباید بصورت خودسرانه این قطره ها را مصرف کنند.

در برخی از فراورده های دارویی مثل قطره نفازولین + آنتازولین ماده آنتی هیستامین و دکونژستانت با هم بکار رفته است. مصرف این قطره ها می تواند ظرف چند دقیقه قرمزی و خارش چشم را کنترل کند و معمولاً این اثر تا 4-3 ساعت قابل توجه است. بنابراین در درمان علائم حاد آلرژی می توان از این قطره ها استفاده کرد و مصرف کوتاه مدت آن ها معمولاً عارضه مهمی (به جزء سوزش چشم در موقع استفاده از قطره) ندارد. اما همانطور که گفته شد مصرف دراز مدت آن ها چندان مفید نیست و ممکن است باعث بروز عوارضی شود.

قطره های پایدار کننده ماست سل ها

همانطور که گفته شد واسطه اصلی ایجاد آلرژی ماده ای به نام "هیستامین" است که از گروهی از سلول های ایمنی به نام "ماست سل ها" آزاد می شود. داروهای پایدار کننده ماست سل ها مانع آزاد شدن هیستامین از ماست سل ها می شود و در نتیجه از بروز واکنش های آلرژیک جلوگیری می کند. این داروها در تمام انواع حساسیت مؤثر است در افراد مبتلا به حساسیت فصلی و کراتوکنژنکتیویت بهاره می توان از یکی دو هفته پیش از شروع فصل حساسیت این قطره ها را استفاده کرد تا از بروز علائم حساسیت جلوگیری شود. از آنجا که این داروها نسبتاً بدون عارضه هستند می توان مصرف آن ها را برای یک دوره طولانی (مثلاً چند ماه) ادامه داد بدون اینکه مشکل خاصی ایجاد شود. البته باید توجه داشت که شروع اثر این داروها نسبتاً کند است و برای آغاز بهبودی با مصرف این داروها معمولاً چند روز زمان لازم است. از داروهای این گروه می توان به کرومولین سدیم اشاره کرد. البته در حال حاضر داروهای قوی تر و مؤثرتری نیز از این دسته در دسترس است.

قطره های ضد التهاب غیر استروئیدی

این قطره ها با اثر ضد التهابی خود باعث کاهش علائم آلرژی بویژه خارش می شوند. اما مصرف دراز مدت آن ها می تواند سوزش و خارش چشم را بدتر کند. از این دسته  دارویی می توان به قطره ولتازن (دیکلوفناک) اشاره کرد.

قطره های ضد التهاب استروئیدی

این قطره ها مثل بتامتازون، پرونیزولون و دگزامتازون در درمان حساسیت های چشمی بسیار مؤثرند، اما به علت عوارض جلدی بالقوه مصرف آن ها محدود به آلرژی های شدیدی است که با درمان های معمولی بهبود پیدا نکند. به علت احتمال بروز عوارض جلدی مثل آب مروارید (کاتاراکت) و گلوکوم (آب سیاه) مصرف این داروها بایدحتماً با تجویز چشم پزشک و برای مدت کوتاه انجام گیرد.

آنتی هیستامین های خوراکی

مصرف آنتی هیستامین خوراکی معمولاً در درمان آلرژی چشمی چندان مؤثر نیست، اما در مورادی که آبریزش از بینی یا حساسیت پوستی (بویژه درماتیت آتوپیک) به همراه حساسیت چشمی وجود دارد مصرف آنتی هیستامین خوراکی می تواند به کنترل این علائم کمک کند.

خلاصه

به یاد داشته باشید که آلرژی یک زمینه مزمن است و ممکن است مکرراً عود کند.
آلرژی ها آزار دهنده اند اما اغلب خطرناک نیستند.
در موراد آلرژی های شدید چشمی و یا آلرژی های طول کشیده حتماً به چشم پزشک مراجعه کنید.
درمان آلرژی های حاد با استفاده از قطره های آنتی هیستامین- دکونژستانت چشمی در یک دوره کوتاه به بهبود علائم کمک می کند.
در آلرژی های مزمن بهترین دارو برای استفاده دراز مدت قطره های پایدار کننده ماست سل ها است.
قطره های استروئیدی حتماً باید برای مدت یک دوره کوتاه و تحت نظر چشم پزشک مصرف شوند. از مصرف خودسرانه این داروها (بتامتازون- دگزامتازون- پرونیزولون) جداً پرهیز کنید.
قطره های خنک معمولاً خارش چشم را بیشتر تسکین می دهند. قطره های چشمی را در یخچال نگهداری
کنید.

 چه روش­هائي براي جراحي آب­مرواريد وجود دارد؟

1-Phaco(Phacoemulsification)

2- Extracapsular Cataract Extraction

3- MIC(Micro Incision ) 

 تكنيك عمل فيكو چگونه است؟
به­طور كلي عمل آب­مرواريد شامل خارج كردن عدسي كدر شده ودر اغلب موارد كار گذاشتن لنز مصنوعي داخل چشمي به جاي عدسي طبيعي چشم است. با اين وجود در بعضي شرايط نادر ممكن است لنزي داخل چشم كارگذاشته نشود.

متداول ترين برش ايجاد شده براي انجام اين عمل، يك برش 3 ميلي­متري، يعني برشي كمتر از 3/1 سانتي­متر است. اين برش به دليل كوچك بودن احتياجي به بخيه و ترميم ندارد و پس از عمل خودبه­خود بهبود مي­يابد.

جراح سپس يك دريچه دايره اي  در كپسول عدسي- غشاي بسيار نازكي كه عدسي را مي­پوشاند- ايجاد كرده كه اين فرآيند capsulorhexis  ناميده مي­شود كه اين عمل به دقت بسيار زيادي نياز دارد زيرا ضخامت كپسول عدسي 1000/4 ميلي­متر است.

در روش Phacoemulsification از امواج اولترا سونيك(مافوق صوت) براي شكستن عدسي به ذرات ريزتر استفاده مي­شود. اين ذرات سپس با كمك يك لوله مكشي بيرون آورده مي­شوند. قسمت خلفي(عقبي) كپسول عدسي دست­نخورده در جاي خود باقي مي­ماند تا عدسي مصنوعي بر روي آن كار گذاشته ­شود.

روش Extracapsular cataract extraction زماني به كار مي­رود كه عدسي بسيار سفت  شده باشد و امواج به كار رفته در Phacoemulsification قادر به شكستن آن به ذرات ريزتر نباشند. در اين روش برشي در حدود 10 ميلي­متر در چشم ايجاد مي­شود و هسته عدسي به صورت يك تكه خارج شده و برش ايجاد شده نياز به بخيه دارد.  

در عمل فيكو عدسي داخل چشمي به صورت تاشو بوده و از طريق منفذ كوچك ايجاد شده به داخل چشم فرستاده مي­شود. اين عدسي در مجاورت كپسول خلفي باز شده و اندازه اپتيك آن به 6 ميلي­متر مي­رسد و به وسيله بازوهاي كناري كه به آنها haptic گفته مي­شود در داخل كپسول، محكم قرار مي گيرد. معمولا" براي ثابت نگاه داشتن عدسي­ها در داخل چشم احتياجي به بخيه وجود ندارد.

 در حين جراحي چه اتفاقاتي مي­افتد؟
اين جراحي در شرايط فعلي و با پيشرفت تكنيك­هاي جراحي يك عمل سرپائي بوده و احتياج به هيچ آمادگي خاصي نيست، اگرچه انجام يك سري آزمايشات روتين و مشاوره قلب و عروق قبل از آن الزامي است. اغلب از بيماران خواسته مي­شود كه 1 ساعت قبل از جراحي در بيمارستان حاضر شوند. قبل از جراحي از قطره­هاي چشمي براي كاهش درد، كاهش التهاب، كاهش احتمال خطر عفونت و براي بازكردن كامل مردمك استفاده مي­شود. براي انجام اين جراحي از بي­حسي موضعي استفاده مي­شود. در حين اين عمل فرد كاملا" بيدار و هوشيار است اما ممكن است بنا به درخواست بيمار يا صلاح­ديد پزشك از داروهاي آرام­بخش ضعيف استفاده شود. معمولا" از فرد خواسته مي­شود كه در حين عمل به نور ميكروسكوپ جراحي نگاه كند. اين جراحي معمولا" 20 تا 30 دقيقه طول مي­كشد و پس از آن بيمار براي 1 ساعت تحت مراقبت بوده و سپس مي­تواند به منزل رود.

 بعد از جراحي چه اتفاقي مي­افتد؟
معمولا" از بيمار خواسته مي­شود كه همان روز يا روز بعد براي بررسي مجدد چشم به پزشك مراجعه كند. بسته به نوع جراحي به كار رفته و تصميم پزشك ممكن است از فرد خواسته شود كه از پوشش محافظ به­خصوص در هنگام خواب استفاده كند. در چند هفته اول پس از جراحي شخص نبايد چشمان خود را مالش داده و همچنين از وارد كردن فشار برروي آنها بايد خودداري كند. براي بيمار، قطره­هاي چشمي ضد التهاب و آنتي بيوتيك تجويز مي­شود و سپس درمدت 1 ماه بعد از عمل اين داروها به­تدريج قطع مي­شوند.
معمولا" روز عمل يا روز بعد از عمل او  مي­تواند فعاليت­هاي معمول خود مانند خواندن كتاب و تماشاي تلويزيون را انجام داده  اما براي ارزيابي ديد و تعيين نمره عينك جديد بايد بين 3 تا 4 هفته صبر كند. اكثر بيماران بعد از عمل، جهت مطالعه نياز به عينك داشته اما در 90% موارد براي ديد دور ديگر نيازي به عينك ندارند.

 عوارض بعد از جراحي كدامند؟
با وجود اين­كه جراحي آب­مرواريد يكي از كم­عارضه­ترين عمل­هاي جراحي مي­باشد، به ندرت ممكن است مشكلاتي نيز پديد آيد. اين عوارض مي­تواند از ازدست­دادن بينائي تا يك التهاب خفيف متغير باشد. به­طوركلي از دست دادن بينائي بسيار نادر بوده اما ممكن است به دليل التهاب يا خونريزي چشمي در حين عمل يا جداشدگي شبكيه- كه ممكن است ما­ه­ها يا سال­ها پس از جراحي رخ دهد- اتفاق بيافتد. اغلب عوارض جزئي بوده مانند تورم قرنيه يا شبكيه، افزايش فشار داخل چشم و پلك ملتهب كه با تجويز دارو بهبود مي­يابد. 98% موارد جراحي­هاي آب­مرواريد بدون به­وجودآمدن عارضهء خاصي با موفقيت انجام مي­شود و در 95% موارد ديد فرد بهتر مي­شود. در اشخاصي كه ديد آنها بعد از جراحي بهتر نمي­شود معمولا" يك بيماري زمينه­اي چشمي مانند دژنرسانس وابسته به سن ماكولا، رتينوپاتي ديابتي يا بيماري­هاي ديگري وجود دارد.  

 اگر عدسي هر دو چشم كدر شده باشد آيا عمل آنها در يك جلسه صورت مي­گيرد؟
معمولا" در اين حالت، جراح در دو جلسه مختلف اين عمل را براي چشم­ها انجام مي­دهد. در واقع جراح صبر مي­كند تا فرآيند ترميم چشم عمل شده  انجام شود و سپس جراحي چشم دوم را انجام خواهد داد. بين عمل دو چشم مي تواند بين 1 تا 3 هفته فاصله گذاشته شود.

 انجام چه آزمايشاتي قبل از عمل جراحي لازم است؟
چشم­پزشك معمولا" قبل از جراحي با استفاده از سونوگرافي( امواج مافوق صوت) و يا دستگاه IOLMaster  اندازه و شكل چشم شما را دقيقا" ارزيابي مي­كند تا بتواند قدرت عدسي داخل چشمي مورد نياز را مشخص كند.

 انواع لنزهائي كه بعد از عمل در چشم كارگذاشته مي­شوند كدامند؟

o       لنز تك­ كانوني(مونوفوكال)

o       لنز چند­ كانوني(مولتي­فوكال)

 لنزهاي چندكانوني، باعث تمركز همزمان نور از فاصلهء دور و نزديك مي­شوند، بنابراين وابستگي افراد به عينك و يا لنزهاي تماسي را كاهش مي­دهند. در حال حاضر دو نوع رفراكتيو و دفراكتيو اين نوع لنزها وجود دارد كه هريك داراي مزايا و معايب خاص خود هستند. در صورت استفاده از لنزهاي Refractive ديد دور و ديد متوسط عالي بوده و ديد نزديك نيز قابل­قبول مي­باشد اما ممكن است كه فرد براي ديدن جزئيات مشكل داشته باشد.

در صورت استفاده از لنزهاي Diffractive ديد نزديك(ديد مطالعه) خوب بوده و ديد دور نيز خوب است اما ممكن است كه ديد متوسط دچار اشكال باشد. مثلا" ممكن است لازم باشد كه فرد فاصله خود با كامپيوتر را كم كرده و يا اندازه فونت­ها را افزايش دهد. همين­طور ممكن است بعضي از افراد در شب هاله­هاي نوراني در اطراف منبع نور ببيند.

o      لنزهاي تطابقي  )Accommodative): عدسي چشم انسان به­طور طبيعي براي ديد نزديك واضح و شفاف، تطابق مي­يابد، فرآيندي كه با افزايش سن و كاهش قدرت انعطاف­پذيري عدسي به­تدريج كاهش مي­يابد. لنزهاي تطابقي نيز از موادي ساخته شد­ه­اند كه سعي ميشود مانند عدسي طبيعي انسان قدرت تطابق داشته باشد، اگرچه تطابق ايجاد شده توسط اين لنزها كمتر از ميزان مورد نياز انسان است.

در صورت وجود عيوب انكساري، آيا استفاده از  لنزهاي داخل چشمي باعث اصلاح عيوب انكساري خواهد شد؟
در بيماراني كه نزديك بيني يا دوربيني قابل توجهي دارند، با افزايش دقت دستگاه هاي اندازه گيري و محاسبه نمره لنز داخل چشم، بيش از 90% بيماران، بعد از عمل در محدوده اي قرار مي گيرند كه جهت ديد دور احتياجي به عينك ندارند. در  بيماراني كه داراي آستيگماتيسم قابل توجهي هستند،  بايستي از برش هاي خاصي  ضمن عمل يا عدسي هاي داخل چشمي توريك( جهت اصلاح آستيگماتيسم) استفاده نمود ولي درهرصورت  احتمال باقيماندن بخشي از آستيگماتيسم در اين بيماران وجود دارد.

 آيا ظاهر چشمان فرد  بعد از عمل آب­مروايد تغيير خواهد كرد؟
خير. بعد از عمل آب­مرواريد ظاهر چشمان فرد  تغيير نخواهد كرد. يعني ساير افراد، با نگاه كردن به چشم بيمار متوجه انجام عمل آب­مرواريد در آن نخواهند شد. تنها تفاوت در اين است كه ممكن است عدسي داخل چشمي به دليل شفافيت زيادي كه دارد باعث انعكاس نور شده درخشان تر از عدسي خود بيمار باشد.

 Second Cataract يا aftercataract يا آب مرواريد ثانويه چيست؟
اين حالت زماني اتفاق مي­افتد كه قسمت خلفي كپسول عدسي كه براي حفاظت از لنز داخل چشمي كارگذاشته شده در چشم در محل خود باقي مانده است تيره شده  و باعث ايجاد كدورت بينائي مي­شود. اين حالت كه "كدر شدن كپسول خلفي" نيز ناميده مي­شود ممكن است كه ماه­ها يا سال­ها بعد از جراحي آب­مرواريد اتفاق بيافتد و امروزه با بهبود تكنيك هاي عمل جراحي و تغييراتي كه در طراحي لنزهاي داخل چشمي صورت گرفته است، بروز اين مشكل به اندازه قابل توجهي نسبت به گذشته كاهش يافته است. در حالي كه در زمان استفاده از لنزها و تكنيك هاي قديمي  تا 50% بيماران نياز به كپسولوتومي داشته اند، امروزه كمتر از 10% بيماران بعد از عمل كاتاراكت نياز به اين جراحي دارند.  علت اين كدورت، رشد سلول­هاي كپسول خلفي مي­باشد. درمان "كدورت كپسول خلفي" ساده و سريع است. براي درمان اين حالت از YAG laser capsulotomy استفاده مي­شود كه در اين تكنيك از ليزر براي بازكردن منفذي در كپسول استفاده مي­شود تا به نور وارد شده به چشم اجازه عبور بدهد. Capsulotomy به معناي برش و ورود به كپسول و YAG مخفف Yttrium-aluminum-garnet نوع دستگاه ليزر است.  
انجام اين تكنيك كه يك عمل سرپائي است معمولا" كمتر از 5 دقيقه طول مي­كشد. بعد از آن معمولا" شما در حدود 1 ساعت در مطب پزشك مي­مانيد تا ايشان مطمئن شوند كه فشار چشم شما افزايش نيافته است.

پتوز چيست؟

به افتادگي پلك فوقاني پتوز گفته مي شود. اين افتادگي ممكن است خفيف بوده و يا تمامي مردمك را بپوشاند. در برخي موارد پتوز مي تواند ديد طبيعي را محدود و يا حتي بطور كامل مسدود نمايد.